Zonnekracht zonder stuurman
Op een industrieterrein draait een brouwerij op volle toeren. Ketels produceren stoom, installaties vragen continu warmte en elke onderbreking kost geld. Jarenlang kwam die warmte uit gasgestookte systemen. Maar nu de industrie moet verduurzamen, groeit de belangstelling voor zonne-energie als warmtebron. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk blijkt zonne-energie grillig en lastig te integreren in industriële processen. Onderzoekers van het Duitse lucht- en ruimtevaartcentrum DLR werken daarom aan een oplossing: een zonnecentrale die zichzelf bestuurt.
Het project draagt de naam SOLEA – Solar Energy Autopilot – en werd ontwikkeld rond de zonnetoren van Jülich in Duitsland. Het uitgangspunt is helder: de industrie wil duurzame warmte, maar zonder extra complexiteit. Bedrijven verwachten een constante temperatuur, een voorspelbaar vermogen en betrouwbare leveringstijden. Juist daar wringt het bij geconcentreerde zonne-energie (CST). Zoninstraling verandert voortdurend door wolken, weersomstandigheden en seizoenen. Bovendien bestaat een zonnecentrale uit een groot aantal gekoppelde componenten, zoals collectoren, warmteopslag en regelcircuits.
Volgens de onderzoekers ligt de sleutel daarom niet alleen in betere hardware, maar vooral in slimme automatisering. SOLEA combineert meet- en regelsystemen, dataplatforms en kunstmatige intelligentie in één geïntegreerde architectuur. Sensoren verzamelen continu gegevens over temperatuur, instraling en installatiegedrag. Een digitaal platform verwerkt die informatie in real time, terwijl een zogenoemd multi-agentensysteem zelfstandig beslissingen neemt over planning, opstarten, regeling en stilleggen van de installatie.
De technologie werd in 2025 meerdere weken getest bij de zonnetoren van Jülich. Daar voerde het systeem autonoom verschillende fasen van het proces uit: van opstarten en opwarmen tot stabiele warmteproductie en het reageren op passerende wolkenvelden. Zelfs het afsluiten van de installatie gebeurde automatisch. Operators hielden toezicht, maar de regie lag grotendeels bij de software.
De betekenis daarvan reikt verder dan één demonstratieproject. De onderzoekers zien SOLEA als een blauwdruk voor toekomstige zonne-thermische installaties in de industrie. Wanneer zulke systemen zelfstandig kunnen functioneren, dalen operationele kosten en wordt duurzame proceswarmte betrouwbaarder én aantrekkelijker voor bedrijven. Daarmee verandert zonne-energie van een onvoorspelbare factor in een volwaardige industriële energiebron.
Naar SOLEA Solar energy auto pilot een presentatie van Mathias Kuhl en Inga Miadowicz DLR – Institute of Solar Research
Op het 26ste Sonnekolloquiumin Keulen georganiseerd door het DLR enhet PTJ 0- 18-06-2026
